1.1 Wiadomości wstępne
Przy wymianie łożyska, jego montażu trzeba bezwzględnie zachować czystość. Wynika to z faktu, iż do łożysk mogą dostać się zanieczyszczenia w postaci pyłu, cząstek stałych co może spowodować ich szybsze zużycie oraz głośną pracę. Łożysko do momentu samego montażu powinno być zapakowane, aby wykluczyć ich w/w zanieczyszczenie.
1.2 Przygotowanie narzędzi do montażu
W zależności od rodzaju łożyska, jego wymiarów i rodzaju pasowania na wale należy przygotować narzędzia służące do montażu łożysk. Do montażu łożysk kulkowych, baryłkowych czy walcowych do wymiaru wewnętrznego Ø50mm służą nabijaki (rys.1). Są to pierścienie wykonane z odpornego na uszkodzenia mechaniczne tworzywa sztucznego, do których montuję się tuleję
Przy większych łożyskach powyżej Ø50mm najbezpieczniejszym oraz najłatwiejszym sposobem montażu łożysk jest ich nagrzewanie.
Służą do tego celu nagrzewnice indukcyjne (rys.2), płyty grzewcze (rys.3), oraz kąpiele olejowe. Najbardziej rozpowszechnionym, najprostszym sposobem jest grzanie łożyska za pomocą pola indukcyjnego. Płyty grzewcze to stalowe płyty, które pod wpływem prądu nagrzewają sie i oddają ciepło łożysku, które na niej jest położone. Najmniej popularnym sposobem grzania łożysk jest kąpiel olejowa. W przypadku łożysk uszczelnionych (przede wszystkim RS bądź 2RS) może dojść do uszkodzenia.
1.3 Przygotowanie wału oraz oprawy
Przygotowanie powierzchni osadzeń lozyska jest bardzo ważna czynnością ( często zapominaną). Powierzchnia czopu (wału) powinna być bardzo dokładnie odtłuszczona, pozbawiona ewentualnych zadziorów powstałych przy demontażu uszkodzonego łożyska. Następnie należy zmierzyć średnicę wału jak i odchyłki w celu sprawdzenia poprawności pasowania wg rysunku montażowego. W przypadku nieprawidłowych odchyłek granicznych wału, po montażu łożyska może dojść do obrotu pierścienia wewnętrznego łożyska na wale.
Oprawę należy również odtłuścić, sprawdzić drożność kanału smarnego oraz zmierzyć odchyłki czy pasowanie między oprawą, a zewnętrznym pierścieniem łożyska jest zachowana wg rysunku lub DTR.
1.4 Preparaty polepszające montaż
Istnieje szereg preparatów służących do poprawy montażu łożyska na wale oraz w oprawie. Najbardziej rozpowszechnionym i skutecznym sposobem jest stosowanie pas montażowych. Zadaniem pasty montażowej jest wykluczenie efektu stick – slip, zużyciu ściernemu oraz powstaniu korozji. Pastę należy nanieść na wał cienką warstwą do momentu, aż powierzchnia wału nie stanie sie matowa.
1.5 Nieprawidłowości podczas montażu
W wielu zakładach podczas wymiany łożysk popełnia się wiele błędów mających wpływ na żywotność pracy łożyska. Najczęściej popełnianym błędem jest wbijanie łożyska na wał bądź w oprawę za pomocą młotka stalowego. Prowadzi to do zmian strukturalnych w stali łożyskowej. Przy montażu łożyska na wale oraz w oprawie ( jednocześnie) za pomocą młotka stalowego bądź rury stalowej powoduje uszkodzenie elementów tocznych łożyska.
1.6 Montaż łożysk
Montaż łożysk, a raczej ich stopień skomplikowania można podzielić ze względu na wielkość łożyska oraz rodzaj czopu ( czopy cylindryczne oraz stożkowe o zbieżnościach 1:12 oraz 1:30)
Montaż łożysk powinien odbywać się w czystym oraz suchym pomieszczeniu. Niestety w wielu przypadkach jest to nie możliwe, ze względu na aplikację. W takich przypadkach powinno się przed przystąpieniem do prac demontażowo – montażowych dokładnie wyczyścić aplikację oraz odpowiednio zabezpieczyć. Sam montaż łożyska jest czynnością wymagającą od mechanika umiejętności planowania jak i zdolności techniczno – manualnych. Tak jak wspomniałem wcześniej sam montaż może odbywać się z pomocą specjalistycznych narzędzi.
W przypadku łożysk o średnicy wewnętrznej do 50 mm można posłużyć się nabijakami. Podczas tej czynności nie powinniśmy uprzednio podgrzewać łożyska, ani schładzać wału, ponieważ współczynnik tarcia do w/w średnicy jest dość niski. W przypadku łożysk powyżej średnicy 50mm o osadzeniu cylindrycznym można posłużyć się nagrzewnicą. Łożysko grzejemy za pomocą indukcji magnetycznej. Temperatura grzania jest zależna od wielkości otworu wewnętrznego oraz pasowania łożysko/wał. Do tego celu służy tabela grzania łożysk. Przy osadzeniach stożkowych łożysk o średnicy wewnętrznej większej niż 80mm, pomocnym narzędziem są nakrętki hydrauliczne. Jest to metoda wciskania łożyska na wał, która dodatkowo daje nam możliwość kontroli luzu promieniowego w łożysku. Podsumowując w/w techniki montażu oraz urządzeń montażowych nasuwa się stwierdzenie, używajmy narządzi według ich przeznaczenia, zachowując przy tym zasady montażu łożysk. Unikniemy w ten sposób przedwczesnego zużycia łożyska, krótszy czas postoju maszyny oraz ewentualne koszty związane z przestojem.
